Mới: Bảng phím tắt Excel theo nhóm thao tác, in ra dán cạnh màn hình là dùng được.

Xem ngay

Hướng dẫn làm file báo giá Excel từ A đến Z

Hướng dẫn làm file báo giá Excel cho người mới: cách kẻ bảng, tính thành tiền, dùng hàm tự động và tạo mẫu dùng lại cho nhiều khách hàng.

Bởi Ban biên tập Asean Edu

/

10 phút đọc

/ /

Bắt đầu từ một bảng trống: hướng dẫn làm file báo giá Excel cho người mới

Giả sử buổi chiều nay khách hàng đang chờ báo giá, còn bạn chỉ có một bảng tính trống trước mặt. Tình huống này khá phổ biến với những người mới đi làm. Cách làm an toàn nhất là kẻ ngay bảy cột: STT, tên hạng mục, đơn vị, số lượng, đơn giá, thành tiền và tổng cộng. Khung này nghe đơn giản, nhưng nó là nền tảng của mọi hướng dẫn làm file báo giá Excel mà chúng tôi vẫn đưa cho học viên.

Cột thành tiền thực chất chỉ là số lượng nhân với đơn giá. Cột tổng cộng là tổng của tất cả các dòng thành tiền. Khi nắm được hai phép tính này, bạn đã hiểu gần hết logic vận hành của một file báo giá. Mọi thứ còn lại chỉ là cách trình bày và tự động hoá.

Đội ngũ bên mình nhận thấy người mới thường bỏ qua bước kiểm tra lại. Bạn nên nhập thử hai dòng, xem công thức đã chạy đúng chưa rồi mới nhập tiếp. Việc này nghe chậm nhưng tiết kiệm rất nhiều thời gian, vì sửa một lỗi khi bảng còn ngắn dễ hơn nhiều so với lúc bảng đã dài vài chục dòng.

Để tính thành tiền, tại dòng đầu tiên bạn gõ công thức kiểu =D5*E5. Công thức này lấy số lượng ở ô D5 nhân với đơn giá ở ô E5. Sau đó kéo xuống các dòng còn lại. Chữ D và E là tên cột, còn số 5 là số thứ tự dòng. Excel dựa vào địa chỉ ô để biết cần lấy số nào mà nhân, vì vậy hiểu cách đọc địa chỉ ô là kỹ năng nền tảng.

Tổng cộng thì dùng hàm SUM quét qua cột thành tiền, ví dụ =SUM(F5:F20). Cách này gọn hơn và dễ kiểm tra hơn nhiều so với việc cộng tay rồi nhập số vào.

Có một lưu ý mà chúng tôi nhắc đi nhắc lại với khách hàng: nếu báo giá không ghi ngày hiệu lực, người nhận rất dễ hiểu rằng giá sẽ áp dụng mãi mãi. Hãy ghi rõ ngày hết hạn và điều kiện thanh toán ngay dưới bảng. Một dòng chữ nhỏ như vậy giúp bạn tránh nhiều cuộc tranh cãi khi giá thị trường đã thay đổi.

Bố cục bảng báo giá để người nhận đọc được ngay

Người nhận báo giá thường chỉ liếc qua vài giây đầu. Vì thế phần đầu file phải cho họ biết ngay ai gửi, gửi cho ai và việc gì. Chúng tôi thường đặt tiêu đề lớn ở dòng đầu, tiếp đến là thông tin hai bên, mã báo giá và ngày lập. Thứ tự này giúp người đọc định vị tài liệu gần như ngay lập tức.

Mã báo giá nghe có vẻ nhỏ nhưng rất hữu ích. Khi khách quay lại hỏi về một lần báo giá cũ, bạn chỉ cần tra mã là tìm ra. Một cách đặt mã dễ nhớ là ghép năm, tháng và số thứ tự, ví dụ BG-2024-05-012. Quy tắc này giữ cho hồ sơ luôn có trật tự.

Với phần bảng chi tiết, hãy định dạng số có dấu phân cách hàng nghìn và căn phải cho các cột tiền. Cột STT và đơn vị nên căn giữa. Tô nền nhẹ cho dòng tiêu đề để mắt người đọc dễ bám theo từng hàng. Đừng dùng quá nhiều màu, vì bảng rối mắt sẽ khiến khách khó đối chiếu từng khoản.

Cuối bảng là phần tổng hợp, thường gồm tổng tiền trước thuế, thuế VAT, chiết khấu nếu có, rồi mới đến tổng thanh toán. Mức VAT phổ biến hiện nay là 8% hoặc 10% tùy nhóm hàng hoá, dịch vụ, và bạn nên kiểm tra quy định hiện hành trước khi áp dụng. Thứ tự các dòng này cho khách thấy con số cuối cùng được hình thành từ đâu, nhờ vậy họ tin tưởng hơn.

Dùng hàm để tính toán tự động

Một file báo giá làm bằng tay thường đúng ở lần đầu nhưng dễ sai khi bảng dài thêm. Các hàm chính là thứ giúp bạn không phải tính lại từng con số mỗi lần chỉnh sửa. Đây cũng là phần khiến nhiều người mới thật sự thấy Excel hữu ích.

Hàm SUM cộng các ô được chọn. Hàm SUMPRODUCT nhân rồi cộng nhiều cột cùng lúc, nghĩa là bạn có thể làm luôn bước nhân số lượng với đơn giá cho cả bảng mà không cần thêm cột phụ. Nếu muốn tính tổng có thuế, lấy tổng trước thuế nhân thêm tỷ lệ thuế, ví dụ =SUM(G5:G20)*(1+8%). Khi đổi thuế suất, chỉ cần sửa một chỗ là toàn bộ file cập nhật theo.

Để đơn giá tự động điền theo mã hàng, hãy làm một sheet danh mục gồm mã hàng, tên hàng và đơn giá. Sau đó dùng VLOOKUP hoặc INDEX MATCH để tra đơn giá dựa trên mã. VLOOKUP dễ học hơn, còn INDEX MATCH linh hoạt hơn, đặc biệt khi cột cần tra nằm bên trái cột mã. Người mới nên bắt đầu bằng VLOOKUP rồi chuyển sang INDEX MATCH khi đã quen.

Ngoài ra, Data Validation tạo danh sách thả xuống để chọn hạng mục thay vì gõ tay. Cách này vừa nhanh vừa hạn chế sai tên hàng. Vào thẻ Data, chọn Data Validation, chọn kiểu List rồi trỏ tới vùng danh mục đã làm ở trên là xong.

Tạo mẫu báo giá dùng lại cho nhiều khách

Đừng làm lại file từ đầu cho mỗi khách hàng. Hãy tách thành hai phần: một sheet danh mục giá và một sheet báo giá. Khi đổi đơn giá, bạn chỉ sửa ở sheet danh mục, còn các báo giá dùng danh mục đó sẽ tự cập nhật. Đây là cách giúp đội ngũ bên mình giữ đồng bộ giá trên toàn bộ hồ sơ.

Sau khi hoàn thiện, nên khoá các ô chứa công thức để tránh ai đó vô tình ghi đè. Chọn các ô nhập liệu, mở định dạng ô, bỏ chọn Locked ở phần bảo vệ, tức là mở khoá riêng cho những ô được phép nhập. Sau đó bật bảo vệ trang tính. Cách này giữ công thức nguyên vẹn dù nhiều người cùng dùng chung một file.

Cuối cùng, lưu file dưới dạng mẫu với đuôi .xltx. Khi mở mẫu, Excel sẽ tạo một bản sao mới, không làm hỏng file gốc. Đây là cách an toàn nhất khi làm việc nhóm mà chúng tôi từng áp dụng.

Những yếu tố làm thời gian làm báo giá thay đổi

Thời gian làm báo giá không cố định. Một báo giá vài hạng mục có thể chỉ mất mười phút. Nhưng một báo giá hàng trăm dòng với nhiều điều kiện riêng có thể chiếm cả buổi sáng. Nếu muốn tính chi phí nhân công cho việc này, hãy ước lượng theo số hạng mục và mức độ chi tiết khách yêu cầu, thay vì tính theo cảm giác.

Phần mềm cũng cần cân nhắc. Bản quyền Excel có giá khác nhau tùy gói và thời điểm, nên hãy xem bảng giá hiện hành trên trang chính thức của Microsoft trước khi quyết định mua. Nếu chỉ dùng ở mức cơ bản, bản đi kèm gói văn phòng của công ty thường đã đủ.

Thuế VAT và các khoản phát sinh như phí vận chuyển, phí lắp đặt nên ghi tách riêng. Khi gộp hết vào đơn giá, khách sẽ khó so sánh với báo giá của bên khác và dễ nghi ngờ bạn đẩy giá lên cao.

Tự kiểm tra giá trước khi gửi

Trước khi gửi đi, hãy đối chiếu từng đơn giá với bảng giá nội bộ đã được duyệt. Việc này chỉ tốn vài phút nhưng giúp bạn tự tin hơn khi khách hỏi lại. Chúng tôi coi đây là bước bắt buộc trong quy trình làm việc.

Kiểm tra công thức bằng cách chọn thử vài dòng rồi so kết quả với máy tính cầm tay. Đặc biệt chú ý làm tròn số: làm tròn ở từng dòng và làm tròn ở tổng có thể cho kết quả lệch vài đồng. Hãy quyết định cách làm tròn một lần rồi giữ nhất quán suốt file.

Cuối cùng, rà soát chính tả, số điện thoại, email và tên công ty. Một con số sai trong thông tin liên hệ đủ khiến khách mất niềm tin, dù mức giá của bạn rất hợp lý.

Sai lầm thường gặp khi làm báo giá Excel

Lỗi đầu tiên là công thức bị ghi đè. Ai đó gõ chồng lên ô tính tổng, và từ đó con số không còn tự cập nhật. Việc khoá ô công thức như đã nói ở trên sẽ phòng được lỗi này khá hiệu quả.

Lỗi thứ hai là quên khoá tham chiếu tuyệt đối. Khi kéo công thức xuống, nếu ô đơn giá không có dấu $ thì địa chỉ sẽ tự dịch chuyển và tra sai. Muốn luôn trỏ tới đúng một ô cố định, hãy viết $E$5 thay vì E5.

Lỗi thứ ba là định dạng tiền tệ không đồng nhất. Có dòng ghi 1.500.000, có dòng ghi 1,500,000, có dòng chỉ ghi 1500000. Khách nhìn vào sẽ thấy file cẩu thả. Hãy chọn một kiểu định dạng cho cả cột rồi áp dụng xuyên suốt. Đây là chi tiết nhỏ nhưng ảnh hưởng lớn đến ấn tượng chuyên nghiệp.

Mẹo giúp làm báo giá nhanh hơn mỗi ngày

Chọn toàn bộ bảng rồi nhấn Ctrl+T để chuyển thành bảng có định dạng. Khi thêm một dòng mới vào cuối, công thức sẽ tự mở rộng theo mà không phải kéo lại từng lần. Tính năng nhỏ này tiết kiệm rất nhiều thời gian khi làm việc hằng ngày.

Nên lưu bản nháp theo ngày, ví dụ đưa ngày tháng vào tên file. Khi khách hỏi vì sao giá khác so với hôm trước, bạn có thể mở bản cũ để so sánh và giải thích rõ ràng, minh bạch.

Khi gửi khách, nên đính kèm cả PDF lẫn file Excel gốc. PDF giữ nguyên bố cục để khách xem, còn Excel gốc cho phép họ tự kiểm tra công thức khi cần. Nếu không muốn khách chỉnh sửa số liệu, chỉ cần gửi PDF và giữ file gốc cho riêng mình. Ngoài ra, nếu bạn cần quản lý việc gửi báo giá qua email cho khách hàng một cách chuyên nghiệp, có thể tham khảo monamail.vn để biết thêm các công cụ hỗ trợ phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

Làm file báo giá Excel có cần biết hàm phức tạp không?

Không cần. SUM để cộng và phép nhân đơn giản để tính thành tiền là đủ cho phần lớn báo giá thông thường. VLOOKUP là bước nâng cao hơn, nên học sau khi đã quen với bảng cơ bản. Chúng tôi khuyên bạn tự làm một file mẫu trong khoảng một buổi, sau đó chỉnh dần theo nhu cầu công việc của mình.

Có nên dùng mẫu báo giá có sẵn trên mạng không?

Bạn có thể dùng để tham khảo bố cục, nhưng hãy cẩn thận với công thức. Nhiều mẫu tải về có công thức sai hoặc dùng thuế suất cũ. Trước khi dùng, kiểm tra từng công thức và tự tính thử vài dòng. Tốt nhất là xây một mẫu theo đúng quy trình của đơn vị bạn rồi dùng nó làm chuẩn cho các lần sau.

Làm sao để báo giá tự cập nhật khi đổi đơn giá?

Đặt đơn giá ở sheet danh mục và dùng VLOOKUP hoặc INDEX MATCH để lấy về sheet báo giá. Khi sửa đơn giá ở danh mục, mọi báo giá dùng danh mục đó sẽ đổi theo khi mở lại file. Lưu ý rằng các báo giá đã gửi trước đó sẽ không tự đổi, vì khách đã nhận bản cũ. Điều này đúng như mong muốn, bởi khách cần giữ nguyên con số đã nhận.

Cách gửi báo giá Excel cho khách mà không lo bị sửa công thức?

Gửi file PDF là cách đơn giản nhất. Nếu cần gửi Excel, khoá các ô công thức, bật bảo vệ trang tính và đặt mật khẩu nếu cần. Khách vẫn nhập được ở các ô được phép nhưng không chạm được vào công thức. Đừng quên ghi rõ ngày hiệu lực và thông tin liên hệ ngay trong file, để khách có thể hỏi lại khi cần.

Có câu hỏi về bài này?

Làm theo mà kết quả khác bài, hoặc thấy bước nào chưa rõ? Gửi email kèm tên bài và ảnh chụp màn hình, chúng tôi sẽ xem và cập nhật bài khi cần.